Inspirerende interviews en video’s om slimmer, duurzamer en veiliger te bouwen. Aan het woord komen experts, bouwers en beleidsmakers.

Circulariteit in de bouw begint zelden bij spectaculaire innovaties. Vaak zit de grootste winst in bestaande materialen en toepassingen, mits ze slim worden ingezet. Isolatie is daar een goed voorbeeld van. Niet alleen vanwege de invloed op het energiegebruik van een gebouw, maar ook vanwege de hoeveelheid grondstof die nodig is en wat er gebeurt aan het einde van de levensduur.

Grondstof besparend bouwen gaat daarmee verder dan hergebruik alleen. Het draait om de vraag hoe materialen optimaal kunnen worden benut, met zo min mogelijk verspilling.

In die zoektocht naar materialen die licht zijn, efficiënt presteren en goed circulair te gebruiken zijn, scoort EPS (geëxpandeerd polystyreen) bijzonder goed. EPS wordt al decennia lang toegepast als isolatiemateriaal, maar juist de combinatie van grondstofbesparing en afvalreductie krijgt steeds meer aandacht.

Maximale isolatieprestatie met minimaal materiaalgebruik

Bij isolatie draait het uiteindelijk om isolatieprestatie per kilo materiaal. Hoe minder grondstof nodig is voor dezelfde Rd-waarde, hoe lager de milieu-impact over de hele levenscyclus.

EPS dankt zijn efficiëntie aan een eenvoudige eigenschap: het materiaal bestaat voor circa 98 procent uit stilstaande lucht. Die lucht zorgt voor de isolerende werking, terwijl de hoeveelheid gebruikte grondstof beperkt blijft.

In de praktijk vertaalt zich dat naar:

• minder materiaal per m² isolatie
• een lagere MKI per geleverde isolatiewaarde
• minder transportbewegingen
• een lagere belasting van constructies, met name relevant bij renovatie

Door het lage gewicht kan met weinig grondstof toch een hoge isolatiewaarde worden gerealiseerd.

Afvalbeperking in de hele keten

De milieuwinst van EPS zit niet alleen in het materiaal zelf, maar ook in de manier waarop het in de keten wordt geproduceerd en verwerkt.

Tijdens de productie wordt snijafval direct opnieuw verwerkt. Op de bouwplaats kunnen zaagstukken ontstaan, die via bestaande retoursystemen gescheiden worden ingezameld en opnieuw worden ingezet als grondstof. Aan het einde van de levensduur behoudt EPS zijn eigenschappen en blijft het geschikt voor hoogwaardige recycling en hergebruik, mits het materiaal schoon wordt ingezameld. Scheiden aan de bron, vrij van folie, hout en kitresten, is daarbij essentieel.

Minder materialen door functies te combineren

Grondstof besparend bouwen gaat niet alleen over minder materiaal, maar ook over eenvoud. In diverse toepassingen vervult EPS meerdere functies tegelijk.

Voorbeelden daarvan zijn:

• funderingsbekisting en isolatie in één element
• hellend-dakpanelen waarin EPS naast isolatie ook stijfheid levert
• prefab oplossingen met minder hout, bevestigingsmiddelen en dikte

Door functies te combineren, neemt het aantal materialen, handelingen en logistieke bewegingen af. Dat verkleint niet alleen de materiaalimpact, maar ook de kans op fouten en faalkosten tijdens uitvoering.

Renovatie en nieuwbouw: verschillende context, dezelfde voordelen

Hoewel renovatie en nieuwbouw elk hun eigen dynamiek hebben, gelden in beide gevallen dezelfde uitgangspunten: hoge prestaties met zo min mogelijk grondstof en zo weinig mogelijk verspilling in de keten. Het lage gewicht en de maatwerkmogelijkheden van EPS maken het mogelijk om bestaande constructies te isoleren zonder ingrijpende aanpassingen, terwijl in nieuwbouw juist wordt geprofiteerd van slanke constructies, efficiënt materiaalgebruik en integratie in prefab bouwsystemen. In beide gevallen draagt de lage materiaal vraag en goede recyclebaarheid bij aan een gunstige milieuscore en een efficiënte uitvoering.

Innovatie: betere prestaties met minder grondstof

Naast traditioneel wit EPS wordt steeds vaker grijs EPS, verrijkt met grafiet, toegepast. Door de toevoeging van grafietdeeltjes aan het EPS wordt warmtestraling gereflecteerd, waardoor warmte zich minder gemakkelijk door het materiaal kan verplaatsen. Zo wordt naast geleiding en luchtbeweging ook stralingswarmte geremd, wat zorgt voor een betere isolatiewaarde. Dat betekent dat met minder materiaal, en dus minder grondstof, hetzelfde isolatie-effect kan worden bereikt. Bovendien werken producenten aan recyclingtechnieken waarmee verschillende typen EPS gezamenlijk hoogwaardig kunnen worden hergebruikt.

Lange levensduur als sleutel tot efficiëntie

Een vaak onderschatte factor in grondstof besparend bouwen is levensduur. Hoe langer een isolatiemateriaal zijn prestatie behoudt, hoe minder vaak vervanging nodig is.

EPS is chemisch stabiel, het behoudt zijn eigenschappen en samenstelling over tientallen jaren. Dat betekent minder demontage, minder nieuwe productie en minder afvalstromen. Juist die lange gebruiksfase weegt zwaar mee in de totale milieubalans van een gebouw.

Grondstof besparend bouwen vraagt om slimme materiaalkeuzes

Grondstof besparend en circulair bouwen vraagt om materialen die met weinig grondstof hoge prestaties leveren, weinig afval veroorzaken in de keten, lang meegaan en goed recyclebaar zijn.

EPS laat in de praktijk zien hoe die combinatie eruit ziet. Wie serieus werk wil maken van duurzaam en circulair bouwen, komt vanzelf uit bij de oplossing die logisch voortvloeit uit deze principes.